Nietypowe postaci depresji

„Depresja sezonowa” – sezonowe zaburzenie nastroju

To postać zaburzenia depresyjnego, którego objawy powracają zimą lub jesienią. Skracanie się dnia jest czynnikiem, który wyzwala objawy depresyjne, dlatego jedną z metod terapii jest fototerapia, polegająca na ekspozycji chorego na jasne światło o pełnym spektrum światła słonecznego. Najczęściej depresja sezonowa manifestuje się spadkiem energii, zwiększoną potrzebą snu i chęcią spożywania węglowodanów, np. słodyczy.

„Reakcja żałoby”

W przebiegu reakcji na stratę bliskiej osoby, „reakcji żałoby”, może rozwinąć się pełny zespół depresyjny. Trwanie objawów depresyjnych dłużej niż pół roku, poczucie bezwartościowości, wyraźne spowolnienie ruchowe, a wreszcie przedłużające się złe funkcjonowanie ogólne, mogą świadczyć o tym, że jest to raczej początek epizodu depresji, w którym sytuacja straty była tylko czynnikiem „spustowym” (wyzwalającym) dla depresji właściwej.

„Depresja maskowana”

U części chorych na depresję objawy smutku czy spadku zainteresowań mogą być niezauważalne, natomiast stwierdza się u nich liczne dolegliwości bólowe lub inne skargi somatyczne, np. zaburzenia snu, spadek łaknienia lub poczucie osłabienia. Jeśli dolegliwości te nie znajdują odbicia w stanie somatycznym, chorzy nie reagują np. na leki przeciwbólowe, a objawy nasilają się w godzinach rannych, co więcej w rodzinie chorego można zidentyfikować przypadki depresji, to mamy do czynienia z depresją maskowaną.

Depresja u osób w podeszłym wieku

Zaburzenia depresyjne u osób w wieku podeszłym występują częściej niż w innych grupach wiekowych. Przyczyny tej depresji (dawniej nazywanej depresją inwolucyjną) mogą być bardzo różne, natomiast obraz kliniczny wyróżnia się: licznymi dolegliwościami bólowymi, skargami na kłopoty z pamięcią oraz częstszym występowaniem niepokoju ruchowego i psychicznego.

Psychoterapeuta Wrocław
Prof. dr hab. n. med.
Donata Kurpas

Gabinet psychoterapii we Wrocławiu
Stefana Jaracza 69/1
50-305 Wrocław

Psychoterapeuta Donata Kurpas

Szkolenie w zakresie psychoterapii
2006 – ukończone studia podyplomowe Podstawy Psychoterapii – pierwsza część 4-letniego kształcenia; Uniwersytet Jagielloński, Medyczne Centrum Kształcenia Podyplomowego Uniwersytetu Jagiellońskiego
od 2007 – członek Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego, Sekcji Psychoterapii
2008 – ukończone studia podyplomowe Szczegółowe Problemy Psychoterapii – druga część 4- letniego kształcenia; Uniwersytet Jagielloński, Medyczne Centrum Kształcenia Podyplomowego Uniwersytetu Jagiellońskiego

Doświadczenie kliniczne
2005-2008 – psychoterapia treningowa w ramach grupy self (125 godzin) – Ewa Niezgoda, Kraków
od 2007 – gabinet psychoterapii indywidualnej i grupowej: pacjenci z zaburzeniami lękowymi i/lub depresyjnymi, z zaburzeniami odżywiania, terapia par.
2008 – zgrupowanie treningowe (60 godzin) – w ramach szkolenia z zakresu psychoterapii
2008 – trening interpersonalny (40 godzin) – Halina Nałęcz-Nieniewska, Warszawa
2008-2010 – psychoterapia treningowa indywidualna (98 sesji) – Katarzyna Ćwirko-Kusztan, Wrocław
2016 – staż na Oddziale Dziennym Leczenia Nerwic Kliniki Psychiatrii Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu (240 godzin)
2018 – staż na Oddziale Dziennym Psychiatrycznym (Feniks – Sosnowiec) – psychoterapia grupowa zaburzeń psychotycznych i afektywnych (120 godzin)

Genogram

Genogram

To inaczej mapa relacji i powiązań w rodzinie. Ma ogromną wartość terapeutyczną i uwalniającą. Składa się z szeregu znaków, które obrazują, kto jest z kim powiązany, kto z kim mieszka, ile ma lat, pokazuje ważne daty w życiu rodziny, śmierci, straty i inne ważne wydarzenia. To terapeutyczna wersja drzewa rodzinnego, rozbudowana o zaznaczenie relacji, łączących wszystkich członków.

Rodzina

To system powiązań, relacji, zależności, uczuć oraz zobowiązań. Ma ogromny wpływ na całe życie człowieka. Zwłaszcza pierwsze pięć lat życia. Poszukiwanie informacji o swojej rodzinie pomaga zaspokoić potrzebę przynależności, budować poczucie bezpieczeństwa oraz tożsamość. Może być wstępem do rozmowy o uczuciach i potrzebach.

Potrzeby zaspokajane w rodzinie

Potrzeby fizyczne: schronienie, pożywienie, ciepło, dotyk, bezpieczeństwo.

Potrzeby emocjonalne: miłość, opieka, uczucia, poczucie przynależności, tożsamości, wartości.

Potrzeby społeczne: zdolność do tworzenia relacji i kontaktów społecznych, zdolność do radzenia sobie z problemami, nauka norm społecznych, rozpoznawanie swoich wartości.

Potrzeby poznawcze: rozróżnianie dobra i zła, uwewnętrznianie norm społecznych, edukacja, zaradność życiowa.

Niezaspokojenie potrzeb w dzieciństwie

Jeśli potrzeby „niższego” rzędu (np. sen, jedzenie, bezpieczeństwo, ciepło, dotyk) nie zostaną zaspokojone nie ma co marzyć  o rozwoju emocjonalnym, społecznym czy poznawczym. Jednym słowem dziecko zaniedbane będzie się gorzej uczyć, rozwijać fizycznie, będzie mieć trudniejsze relacje z rówieśnikami, nie rozwinie swojego intelektu czy konstruktywnych związków z innymi.  Nie mówiąc już o nadmiernym lęku, napięciu czy frustracji, któremu jest poddawane, a które często pozostaje z nim na dalszą część życia. Tak już jest, że potrzeby niezaspokojone w dzieciństwie „odbijają się czkawką” w młodości, a później dorosłości i hamują rozwój prawie wszystkich sfer funkcjonowania człowieka.

Cel tworzenia genogramu

Dookreślenie: przekonań i mitów w rodzinie; fazy cyklu życia rodziny; wzorców rodzinnych przekazywanych z pokolenia na pokolenie (np. nadopiekuńcza matka, rozwody, nieudane małżeństwa); trójkątów rodzinnych; podsystemów rodzinnych (małżeństwo, rodzice, rodzeństwo); granic w rodzinie (międzypokoleniowych i wewnątrzpokoleniowych); strat w rodzinie: śmierć i żałoba (w tym niedokończona), utraty, samobójstwa, odcięcia i wykluczenia; zmian w rodzinie (kryzys, śmierć, przeprowadzka, ciąża, strata pracy, zmiana szkoły, wyprowadzka dzieci z domu i innym); tajemnic i dziedzictwa rodzinnego; rytuałów (jak są w rodzinie obchodzone); (pod)świadomych zasad rodzinnych, którym członkowie rodziny są wierni, np. najważniejsze są pieniądze, brońmy się przed obcymi, źle nie mówi się o zmarłych; przekonań rodzinnych (np. dotyczących małżeństw, dzieci, związków); wartości rodzinnych przekazywanym z pokolenia na pokolenie; historii: konfliktów, nadużyć, uzależnień, związków; emocji w rodzinie: lęk dziedziczony po przodkach, trauma, poczucie winy, smutek i innym; komunikacji rodzinnej; objawów, reguł i kodów zachowań; tożsamości: m. in. do kogo jest się podobnym; nieświadomych lojalności i delegacji (na dzieci); bilansu zysków i strat w rodzinie; potrzeb; buntu (kto, kiedy się buntował, jak separacja i adolescencja przebiegła); zasobów rodziny; wizji życia – optymistyczna czy pesymistyczna; ważnych faktów w życiu rodziny: śmierci, samobójstwa, choroby, uzależnienia, rozwody/odcięcia i inne; relacji rodzinnych.

Korzyści dla pacjenta wynikające z rysowania genogramu

– uświadomienie tego co ukryte, trudne, męczące;

– poznanie mitów przekazywanych z pokolenia na pokolenie;

– odpowiedź na pytanie dlaczego wybrał tego a nie innego partnera, komu jest podświadomie lojalny;

– informacja, dlaczego dziecko pacjenta „źle” się zachowuje;

– poznanie wzorców przekazywanych w rodzinie z pokolenia na pokolenie;

– odpowiedź na pytanie dlaczego tak trudno o dobrą komunikację z partnerem/dzieckiem/rodzicem;

– rozpoznanie w jakiej fazie cyklu życia znajduje się rodzina i istnieje jakiś (nie)zdrowy „trójkąt”;

– poznanie źródła problemów rodzinnych.

Psychoterapeuta Wrocław
Prof. dr hab. n. med.
Donata Kurpas

Gabinet psychoterapii we Wrocławiu
Stefana Jaracza 69/1
50-305 Wrocław

Psychoterapeuta Donata Kurpas

Szkolenie w zakresie psychoterapii
2006 – ukończone studia podyplomowe Podstawy Psychoterapii – pierwsza część 4-letniego kształcenia; Uniwersytet Jagielloński, Medyczne Centrum Kształcenia Podyplomowego Uniwersytetu Jagiellońskiego
od 2007 – członek Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego, Sekcji Psychoterapii
2008 – ukończone studia podyplomowe Szczegółowe Problemy Psychoterapii – druga część 4- letniego kształcenia; Uniwersytet Jagielloński, Medyczne Centrum Kształcenia Podyplomowego Uniwersytetu Jagiellońskiego

Doświadczenie kliniczne
2005-2008 – psychoterapia treningowa w ramach grupy self (125 godzin) – Ewa Niezgoda, Kraków
od 2007 – gabinet psychoterapii indywidualnej i grupowej: pacjenci z zaburzeniami lękowymi i/lub depresyjnymi, z zaburzeniami odżywiania, terapia par.
2008 – zgrupowanie treningowe (60 godzin) – w ramach szkolenia z zakresu psychoterapii
2008 – trening interpersonalny (40 godzin) – Halina Nałęcz-Nieniewska, Warszawa
2008-2010 – psychoterapia treningowa indywidualna (98 sesji) – Katarzyna Ćwirko-Kusztan, Wrocław
2016 – staż na Oddziale Dziennym Leczenia Nerwic Kliniki Psychiatrii Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu (240 godzin)
2018 – staż na Oddziale Dziennym Psychiatrycznym (Feniks – Sosnowiec) – psychoterapia grupowa zaburzeń psychotycznych i afektywnych (120 godzin)

Psychoterapia pary

Relacja z osobą bliska jest jednym z istotniejszych aspektów życia. Partner lub małżonek to osoba, z którą żyjemy, szukamy u niej oparcia w gorszych czasach, pragniemy dzielić z nim zarówno szczęśliwe jak i trudne chwile, tęsknimy, gdy przez dłuższy okres nie możemy się spotkać.

Kiedy warto pomyśleć o psychoterapii pary

Objawem kłopotów w związku mogą być trudności w komunikacji, często pojawiające się konflikty, narastające frustracje, trudności w życiu seksualnym, niezrozumienie potrzeb i wyborów partnera lub zdrada.

Wówczas ludzie przyjmują różne strategie radzenia sobie. Niektórzy czekają cierpliwie, aż problemy same ustąpią. Inni po pewnym czasie uznają, że w związku coś się „wypaliło” – zmieniło na zawsze i należy go zatem zakończyć i szukać szczęścia z kimś innym. Jeszcze inni próbują rozmawiać i rozwiązywać problemy.

Jeżeli próby rozwiązania problemu nie powiodły się, a para jest zgodna co do tego, że nie chce rezygnować z relacji, psychoterapia pary może być pierwszym i dobrym krokiem do przywrócenia harmonii w związku.

Co wnosi terapia

W związek wchodzimy z licznymi oczekiwaniami i potrzebami, z których jedne są świadome i wyrażane wprost, inne zaś są nieświadome – nawet dla nas samych.

Równocześnie związek dwojga ludzi to złożona relacja, która jest formą systemu społecznego. Użycie terminu „system” nie jest przypadkowe. System to coś więcej niż jednostki go tworzące – jest to nowa jakość, która nie jest prostą sumą „ja” i „ty”. Dlatego w trakcie omawianych spotkań psychoterapeuta zachowuje neutralność, nie opowiada się po żadnej ze stron, ale pomaga szukać wyjaśnień i rozwiązań korzystnych dla związku.

Czasem zdarza się, że trudności w związku wynikają z jego nieuświadomionej dynamiki. Terapia może pomóc rozpoznać ową dynamikę i nieuświadomione potrzeby, które często zakorzenione są jeszcze w rodzinach pochodzenia osób tworzących relację. Konflikty stają się bardziej zrozumiałe i otwiera się droga do poszukiwania realnych i korzystnych dla obojga rozwiązań.

Psychoterapia pary

Podczas takiej wspólnej psychoterapii para ma możliwość przyjrzeć się historii swojego związku i zastanowić nad tym, czego objawem mogą być ich aktualne trudności. Często bowiem zdarza się, że zgłaszane problemy są objawami głębiej tkwiących, niejawnych konfliktów – podobnie jak gorączka może być objawem wielu różnych chorób. Identyfikacja tych obszarów i ich omówienie daje szansę na znalezienie konstruktywnych rozwiązań.

Zależnie od podejścia psychoterapeutycznego – możliwe jest prowadzenie terapii par przez jednego psychoterapeutę lub w ko-terapii przez dwóch psychoterapeutów.

Spotkania z psychoterapeutą w ramach terapii pary odbywają się zazwyczaj co dwa tygodnie. Zakładanym i realnym celem jest pomoc w zrozumieniu przyczyn trudności w związku, możliwość bezpiecznego wyrażenia swoich emocji i potrzeb oraz dążenie do naprawy związku i lepszego funkcjonowania pary.

Psychoterapeuta Wrocław
Prof. dr hab. n. med.
Donata Kurpas

Gabinet psychoterapii we Wrocławiu
Stefana Jaracza 69/1
50-305 Wrocław

Psychoterapeuta Donata Kurpas

Szkolenie w zakresie psychoterapii
2006 – ukończone studia podyplomowe Podstawy Psychoterapii – pierwsza część 4-letniego kształcenia; Uniwersytet Jagielloński, Medyczne Centrum Kształcenia Podyplomowego Uniwersytetu Jagiellońskiego
od 2007 – członek Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego, Sekcji Psychoterapii
2008 – ukończone studia podyplomowe Szczegółowe Problemy Psychoterapii – druga część 4- letniego kształcenia; Uniwersytet Jagielloński, Medyczne Centrum Kształcenia Podyplomowego Uniwersytetu Jagiellońskiego

Doświadczenie kliniczne
2005-2008 – psychoterapia treningowa w ramach grupy self (125 godzin) – Ewa Niezgoda, Kraków
od 2007 – gabinet psychoterapii indywidualnej i grupowej: pacjenci z zaburzeniami lękowymi i/lub depresyjnymi, z zaburzeniami odżywiania, terapia par.
2008 – zgrupowanie treningowe (60 godzin) – w ramach szkolenia z zakresu psychoterapii
2008 – trening interpersonalny (40 godzin) – Halina Nałęcz-Nieniewska, Warszawa
2008-2010 – psychoterapia treningowa indywidualna (98 sesji) – Katarzyna Ćwirko-Kusztan, Wrocław
2016 – staż na Oddziale Dziennym Leczenia Nerwic Kliniki Psychiatrii Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu (240 godzin)
2018 – staż na Oddziale Dziennym Psychiatrycznym (Feniks – Sosnowiec) – psychoterapia grupowa zaburzeń psychotycznych i afektywnych (120 godzin)

Osobowość borderline


Pomieszanie, chaos, poczucie niejasności – tymi słowami można próbować opisać w uproszczony sposób to, co przeżywają i jak funkcjonują osoby z tym rozpoznaniem, ale także to co pojawia się przy próbach zdefiniowania i wyjaśnienia, czym jest i jak kształtuje się osobowość z pogranicza lub inaczej osobowość borderline.

Termin osobowość z pogranicza 

Obejmuje tych pacjentów, którzy pod względem objawów i funkcjonowania nie mieścili się jednoznacznie ani w kategorii psychoz, ani nerwic. Pacjenci ci rzadko mieli urojenia czy halucynacje, lub nie doświadczali ich wcale. Nie można było określić jako psychotycznych. Brakowało im jednocześnie stabilności i przewidywalności charakteryzujących pacjentów neurotycznych, a ich cierpienie wydawało się głębsze i mniej zrozumiałe niż osób neurotycznych. Często mówi się o takich osobach, że są stabilne w swej niestabilności.

To co widzimy w relacji

Osoby te mają kontakt z rzeczywistością i są zdolne do tego, aby przez większość czasu dobrze funkcjonować i odnajdywać się w ogólnej rzeczywistości. Jednak problem ujawnia się w tym jakie sposoby i mechanizmy stosują, aby utrzymać kontakt nie tylko ze światem zewnętrznym, ale także z samymi sobą.

Osoby z osobowością z pogranicza mają słabe poczucie integracji siebie. Takie poczucie braku struktury i stabilności siebie utrudnia stawianie czoła trudnościom, radzenie sobie ze stresem i napięciem, ale także zaburza budowanie kontaktu z ludźmi i realizację własnych potrzeb.

Ich świat wewnętrzny i relacji z innymi zdominowany jest przez chwiejność i niestabilność.

Osoby takie są bardzo zmiennie emocjonalnie, ale najczęściej przeżywają złość. Mają dużą podatność na zranienie. Niezwykle szybko i często przechodzą od idealizacji do dewaluacji siebie i innych. Tym co najbardziej je przeraża jest opuszczenie, porzucenie. Stale przeżywają wiele trudnych stanów emocjonalnych: lęk, poczucie winy, przygnębienie, poczucie beznadziei i bezradności. Nie wiedzą kim są i jakie mają potrzeby, wartości. Nie mają także jasności kim są i czego potrzebują inni ludzie. Granica pomiędzy “ja” a “inni” zaciera się wywołując przerażenie, gniew i bezradność.

Niemożność poradzenia sobie “wewnątrz siebie” z takim nawałem emocji powoduje, że osobowości z pogranicza muszą pozbyć się tego na “zewnątrz siebie”- min. okaleczeją się, uciekają w alkohol, narkotyki, hazard lub przypadkowy seks, dokonują prób samobójczych.  Takie emocjonalne przeciążenie może być też przyczyną krótkotrwałych i przemijających stanów psychotycznych lub dysocjacji (poczucie bycia za szybą, obserwowanie siebie z zewnątrz).

Rozpoznanie

Według DSM-IV aby rozpoznać zaburzenie osobowości borderline musi być spełnione co najmniej pięć z dziewięciu kryteriów:

  • gorączkowe próby uniknięcia opuszczenia – rzeczywistego lub wyimaginowanego,
  • wzorzec niestabilnych i intensywnych relacji interpersonalnych, który cechuje na przemian skrajne idealizowanie i dewaluowanie innych,
  • zaburzenia tożsamości – znaczący i trwały brak stabilności obrazu lub poczucia “ja”,
  • impulsywność w co najmniej dwóch szkodliwych dla jednostki obszarach aktywności (np. wydawanie pieniędzy, seks, nadużywanie substancji psychoaktywnych, nieostrożna jazda, napady obżarstwa),
  • powtarzające się zachowania, gesty lub groźby samobójcze bądź samookaleczenia,
  • niestabilność emocjonalna spowodowana silną reaktywnością nastroju (np. silne stany dysforyczne, drażliwość lub lęk, trwające zwykle kilka godzin, rzadko dłużej niż kilka dni),
  • utrzymujące się poczucie pustki,
  • nieadekwatna, silna złość lub trudności z jej opanowaniem (np. częste wybuchy złości, stałe odczuwanie złości, wielokrotne bójki),
  • przemijające objawy paranoidalne lub poważne objawy dysocjacyjne jako reakcja na stres.

Odmiany osobowości z pogranicza

Autodestrukcyjna – z cechami osobowości depresyjnej lub masochistycznej, skierowana do wewnątrz, kieruje własną złość przeciwko sobie, stara się sprawiać wrażenie osoby powściągliwej i poświęcającej się, ale z czasem zaczyna czuć się co raz gorzej traktowana, niedoceniana. Domaga się nadmiernej uwagi i wsparcia, przy jednoczesnym poczuciu, że inni nią gardzą i chcą ja zniszczyć. Może grozić popełnieniem samobójstwa.

Drażliwa – z cechami osobowości negatywistycznej, jest niecierpliwa, niespokojna, krytyczna, stale niezadowolona, bywa uparta, przekorna, łatwo się obraża i szybko rozczarowuje. Osoby takie przechodzą od samopotępienia, urojeń winy do ataków furii i oskarżeń innych. Mogą zastraszać swoim złym humorem.

Impulsywna – z cechami osobowości histrionicznej lub antyspołecznej, przy poczuciu utraty zainteresowania staje się co raz bardziej kapryśna, niestała, powierzchowna, roztargniona i uwodzicielska. Narasta w niej niepokój, potem staje się posępna i drażliwa, może mieć skłonności samobójcze.

Zniechęcona – z cechami osobowości unikającej, depresyjnej lub zależnej, jest podatna na wpływy, uległa, lojalna, stale czuje się bezbronna i czymś zagrożona, odczuwa beznadziejność, przygnębienie i bezradność. Przywiązuje się do osób znaczących- jednej lub dwóch, pragnie całkowitego zlania się z tą osobą, jest w ciągłej obawie, że zostanie porzucona a jej świat się załamie.

Przyczyny powstawania zaburzeń z pogranicza.

Istnieje wiele różnych teorii biorących pod uwagę czynniki biologiczne, poznawcze, wewnątrzpsychiczne, interpersonalne. Łączy je pojęcia braku i nadmiaru – m. in. brak odpowiedniej opieki rodzicielskiej, nadmiar opuszczenia lub brak miłości, brak zdolności do samouspokajania, nadmierna podatność na zranienie, nadmiar doświadczeń traumatycznych, nadużyć i przemocy, nadmiar lub brak neuroprzekaźników w mózgu, silny konflikt wewnętrzny, brak odpowiednich zasobów wewnątrzpsychicznych.

Istnienie braku jest powiązane z istnieniem nadmiaru i odwrotnie nadmiaru z brakiem.

Zaburzenia w rozwoju relacji

U osobowości z pogranicza różne stany emocjonalne, cechy, wartości czy potrzeby nie mogą istnieć jednocześnie. Trudno jest im przyjąć, że oni sami i inni ludzie mogą być dobrzy i źli równocześnie.  Aby radzić sobie ze sprzecznością stosują mechanizm rozszczepienia – istnieje tylko albo “dobry” (biały) albo “zły”(czarny).

Na pewnym etapie rozwoju, we wczesnym dzieciństwie mechanizm ten jest normalny, bo tak dziecko radzi sobie z trudnymi dla niego do pogodzenia sprzecznościami np: mama się złości, ale to nie znaczy, że jest całkowicie zła i że mnie nie kocha. Dla dziecka w tej konkretnej chwili mama jest tylko całkowicie zła, ale za chwilę, gdy będzie je przytulać lub karmić będzie tylko całkowicie dobra. Dziecko ma również w sobie sprzeczne potrzeby – chce się uniezależnić, ale chce móc, także pozostać blisko. Pomimo tego, że staje się coraz bardziej autonomiczne, nadal potrzebuje mieć pewność, że rodzic jest przy nim. Istotne jest dla niego, aby w tym okresie rozwojowym czuło się akceptowane i dostawało wsparcie od opiekuna zarówno przy próbach uniezależnienia się, jak i wtedy, kiedy jest bardziej bezradne, potrzebujące bliskości. Dziecko nie ma wtedy jeszcze poczucia stałości obrazu siebie i osób znaczących. Wszystko jest płynne i zmienne, raz czarne, raz białe. Zdolność ta kształtuje się dopiero w późniejszej fazie i dopiero wtedy osoba taka może poczuć, że np. osoba na którą się gniewa, nie jest bezwzględnie zła i nadal możliwa jest dobra relacja oparta na miłości i przywiązaniu.

Obraz kliniczny

W wyniku zbyt trudnych do zniesienia frustracji, własnych deficytów, lub doświadczenia różnych braków w opiece osobowość z pogranicza pozostała na tym wcześniejszym „płynnym” etapie i nie wykształciła w sobie poczucia stałości. Nie może więc tolerować sprzeczności, postrzega siebie i innych w skrajny jednowymiarowy sposób. Uczucia i spostrzeżenia często ulegają nagłej zmianie bez widocznych przyczyn lub pod wpływem niewielkiej frustracji. Nie wie czy i jak może być autonomiczną jednostką, a kiedy może być zależna. Nie wie także czy inni mogą mieć do tego prawo. Kiedy poczuje z kimś bliskość wpada w panikę, boi się pochłonięcia, kontroli i zlania z drugą osobą, a kiedy czuje się odseparowana, przeżywa to jak traumatyczne porzucenie.

Frustracja sobą i innymi

Osobom takim trudno jest także opisać siebie. Brakuje im poczucia ciągłości i niezmienności, na przestrzeni kilku godzin mogą totalnie różnie się prezentować: nagle i radykalnie zmieniać uczucia, postawy, upodobania i wartości. Szybko dochodzi do eskalacji różnych emocji: smutek może stać się rozpaczą, złość – wściekłością, sympatia – miłosną obsesją.

Mają bardzo zawyżoną albo bardzo zaniżoną samoocenę, albo oscylują między tymi stanami.

Do pewnego stopnia zniekształcają rzeczywistość – mogą mieć poczucie, że inni ludzie są stale przeciwko im, czują się źle traktowani przez znajomych – ale są w stanie przyjąć istnienie innych możliwości i przyznać się do błędnego spostrzegania. Doświadczają także poczucia depersonalizacji i derealizacji: poczucia wyjścia z ciała, stania z boku, życia w innym świecie. Jednocześnie są świadomi, że jest to nietypowe. Niektórzy pacjenci z pogranicza mogą doznawać krótkotrwałych, przemijających stanów psychotycznych (które mogą być mylone ze schizofrenią lub manią) i wymagają hospitalizacji.

Trudne emocje

Charakterystyczna jest także duża impulsywność, trudności z kontrolą, m.in. nadużywanie alkoholu i narkotyków, ryzykowne zachowania seksualne, hazard, zaburzenia odżywiania, próby samobójcze, agresywność, bycie sprawcą albo ofiarą przemocy.

Mają trudności w radzeniu sobie z lękiem, szybko pod jego wpływem ulegają dezorganizacji, nie są w stanie dać sobie ukojenia – przywołać wewnętrznego, dobrego opiekuna.

Często skarżą się na przewlekłą depresję, ale nie przeżywają długotrwałego smutku tylko w zamian złość, brak satysfakcji, czy zazdrość. Typowy jest stan ciągłego kryzysu i głębokiego stresu. Pomimo tego, że doświadczyły w swoim życiu wielu strat, starają się nie przeżyć żałoby. Obawiają się, że natłok tak bolesnych uczuć może być dla nich pochłaniający i destrukcyjny. Doświadczają pustki wewnętrznej, poczucia braku życia, mechaniczności, wyizolowania.

Trudne stany

Centralną obawą jest lęk przed porzuceniem, niemożność zniesienia samotności. Mogą chcieć zlać się z innymi, a każda separacja, rozczarowanie czy odrzucenie prowadzą do paniki, rozpaczy, wściekłości i regresji. Pojawiają się wtedy groźby lub ryzyko zachowań samobójczych, mające na celu przyciągnięcie do siebie lub ukaranie za porzucenie. Kiedy odzyskują równowagę zaczynają bardziej regulować stopień bliskości, bo nie chcą utracić granic.

Konsekwencją doświadczania takiego chaosu wewnętrznego jest ogromna niestabilność w związkach i relacjach z innymi. Trudność sprawia budowanie intymności, ponieważ stałą emocją jest lęk albo przed zlaniem się albo porzuceniem. Związki mogą być zrywane nagle, bez wyraźnych przyczyn lub przeplatane ciągłymi rozstaniami i powrotami. Czasem takie osobowości w ogóle unikają związków, zaprzeczając swojej tęsknocie za drugą osobą.

Terapia

Relacja terapeutyczna, także nie jest wolna od tego chaosu – przemiennej idealizacji i dewaluacji, porzuceń i powrotów, lęków przed stopieniem się z terapeutą lub byciem niezrozumianym i odrzuconym.

Można powiedzieć, że osobowość z pogranicza daje doświadczyć terapeucie jak sama się czuje. Jest to jej sposób komunikacji. Nie może pomieścić w sobie całego zamętu, ogromu sprzecznych uczuć i wynikającej z nich bezradności. Nie może być z czymś tak trudnym sama, więc nieświadomie chce, aby ktoś jej w tym towarzyszył, aby ktoś to czuł z nią lub za nią. 

Celem terapii staje się więc wniesienie spokoju oraz zbudowanie zintegrowanego i stałego poczucia siebie oraz innych osób. Podjęcie terapii przez pacjenta z osobowością z pogranicza to jego próba przejścia do następnego etapu rozwojowego, gdzie możliwa jest realizacja potrzeb bliskość bez symbiozy i samodzielności bez osamotnienia, a także porzucenie spostrzegania siebie i innych w biało-czarnych kolorach.

Na podstawie:

Cierpiałkowska L – Psychologia zaburzeń osobowości

Goldstein E – Zaburzenia z pogranicza. Modele kliniczne i techniki terapeutyczne

Kurtyka A – Osobowość borderline 

McWilliams N – Diagnoza psychoanalityczna

Millon T, Davis R – Zaburzenia osobowości we współczesnym świecie

Psychoterapeuta Wrocław
Prof. dr hab. n. med.
Donata Kurpas

Gabinet psychoterapii we Wrocławiu
Stefana Jaracza 69/1
50-305 Wrocław

Psychoterapeuta Donata Kurpas

Szkolenie w zakresie psychoterapii
2006 – ukończone studia podyplomowe Podstawy Psychoterapii – pierwsza część 4-letniego kształcenia; Uniwersytet Jagielloński, Medyczne Centrum Kształcenia Podyplomowego Uniwersytetu Jagiellońskiego
od 2007 – członek Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego, Sekcji Psychoterapii
2008 – ukończone studia podyplomowe Szczegółowe Problemy Psychoterapii – druga część 4- letniego kształcenia; Uniwersytet Jagielloński, Medyczne Centrum Kształcenia Podyplomowego Uniwersytetu Jagiellońskiego

Doświadczenie kliniczne
2005-2008 – psychoterapia treningowa w ramach grupy self (125 godzin) – Ewa Niezgoda, Kraków
od 2007 – gabinet psychoterapii indywidualnej i grupowej: pacjenci z zaburzeniami lękowymi i/lub depresyjnymi, z zaburzeniami odżywiania, terapia par.
2008 – zgrupowanie treningowe (60 godzin) – w ramach szkolenia z zakresu psychoterapii
2008 – trening interpersonalny (40 godzin) – Halina Nałęcz-Nieniewska, Warszawa
2008-2010 – psychoterapia treningowa indywidualna (98 sesji) – Katarzyna Ćwirko-Kusztan, Wrocław
2016 – staż na Oddziale Dziennym Leczenia Nerwic Kliniki Psychiatrii Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu (240 godzin)
2018 – staż na Oddziale Dziennym Psychiatrycznym (Feniks – Sosnowiec) – psychoterapia grupowa zaburzeń psychotycznych i afektywnych (120 godzin)

Dojrzałość emocjonalna

Dojrzałość emocjonalna

(na podstawie Gibson LC. Dorosłe dzieci niedojrzałych emocjonalnie rodziców. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2018)

Poniższe zachowania, przekonania i wartości wprowadzaj w życie stopniowo, będąc dla siebie wyrozumiałym… Niektóre mogą być trudniejsze od innych…

Proszenie o pomoc

  • Proszę o pomoc, ilekroć jest taka potrzeba
  • Powtarzam, że gdybym czegoś potrzebował/potrzebowała, większość osób z przyjemnością mi pomoże, jeśli tylko będą miały taką możliwość
  • Stosuję klarowną i otwartą komunikację, aby prosić o to, czego chcę, wyjaśniając zarazem moje uczucia oraz powody stojące za moją prośbą
  • Wierzę, że większość osób mnie wysłucha, jeśli je o to poproszę

Bycie sobą niezależnie od tego, czy inni będą mnie akceptować

  • Gdy wyrażam swoją opinię wyraźnie i uprzejmie, bez złośliwych intencji, nie podejmuję prób kontrolowania jak zareagują na to inni
  • Nie wydatkuję więcej energii, niż mam jej w rzeczywistości
  • Zamiast próbować zadowolić innych, sygnalizuję im, jak naprawdę czuję się
  • Nie zgłaszam się do wykonania jakiegoś zadania, gdy uważam, że spowoduje to mój późniejszy dyskomfort
  • Jeśli ktoś powie coś, co uznaję za obraźliwe, przedstawiam inny, alternatywny pogląd. Nie podejmuję prób zmiany nastawienia drugiej strony, nie pozwalam jednak, aby jej stwierdzenie pozostało bez żadnego komentarza

Podtrzymywanie i docenianie więzi emocjonalnych

  • Skupiam się na podtrzymywaniu kontaktów z wyjątkowymi ludźmi, na których mi zależy. Oddzwaniam do nich i odpisuję na przesłane przez nich wiadomości
  • Myślę o sobie jako o silnej jednostce, która zasługuje na otrzymywanie pomocy od swoich przyjaciół i sama oferuje w zamian podobne wsparcie
  • Nawet jeśli inni nie mówią „właściwych” rzeczy, staram się wyczuć, czy próbują mi pomóc. Jeśli ich starania sprawiają, że czuję ich opiekę pod względem emocjonalnym, wyrażam im za nie wdzięczność
  • Gdy odczuwam wobec kogoś irytację, zastanawiam się co mogę powiedzieć, aby poprawić nasze relacje. Czekam, aż moje emocje opadną i pytam, czy jest gotów wysłuchać, co mam do powiedzenia na temat moich uczuć

Stawianie sobie realnych oczekiwań

  • Pamiętam, że nie zawsze trzeba być doskonałym. Po prostu robię to, co mam do zrobienia, zamiast zamartwiać się obsesyjnie, czy wszystko zostało perfekcyjnie wykonane
  • Gdy poczuję zmęczenie, odpoczywam lub zaczynam robić coś innego. Mój poziom energii zasygnalizuje mi, czy praca była zbyt ciężka. Nie czekam, aż wypadek lub choroba zmuszą mnie do zrobienia sobie przerwy
  • Gdy popełnię błąd, pamiętam, że jestem tylko człowiekiem. Nawet jeśli odnoszę wrażenie, że wszystkie możliwości zostały wzięte pod uwagę, rezultaty mogą różnić się od moich oczekiwań
  • Pamiętam, że każdy jest odpowiedzialny za własne uczucia i za wyraźne wyrażanie swoich potrzeb. Nie mam obowiązku zgadywać, czego mogą chcieć inni

Klarowna komunikacja i czynne działanie na rzecz osiągnięcia pożądanych przeze mnie rezultatów

  • Nie oczekuję, że inni będą wiedzieli czego potrzebuję, jeśli ich o tym nie poinformuję. To, że im na mnie zależy, nie oznacza, że automatycznie odgadują moje uczucia
  • Jeśli bliska osoba mnie zirytuje, wykorzystuję doświadczane przez mnie przykre uczucia do zidentyfikowania moich ukrytych potrzeb. Następnie stosuję wyraźną, otwartą komunikację, aby podpowiedzieć jej, jak mogłaby zaspokoić te potrzeby
  • Gdy ktoś zrani moje uczucia, staram się w pierwszej kolejności zrozumieć moją reakcję. Czy coś rozbudziło we mnie uczucia pochodzące z dawnych czasów, czy też dana osoba rzeczywiście zachowała się niestosownie? Jeśli ktoś postąpił w sposób pozbawiony wrażliwości, to proszę go o wysłuchanie moich wyjaśnień
  • Okazuję zainteresowanie innym osobom, a jeśli one nie odwzajemniają się tym samym, proszę je, aby zwracały baczniejszą uwagę na moje potrzeby, a następnie odpuszczam
  • Proszę o coś tyle razy, ile trzeba, aby uzyskać wyraźną odpowiedź
  • Gdy dalsza interakcja z daną osobą okazuje się dla mnie zbyt męcząca, pytam uprzejmie, czy możemy dokończyć rozmowę innym razem. Spokojnie i grzecznie wyjaśniam, że w tej chwili zwyczajnie nie mam na to siły

Wykazywanie się inicjatywą i wyrażanie własnych potrzeb w relacjach z innymi, traktowanie siebie z życzliwością i oczekiwanie, że zostanie się wysłuchanym przez innych uwalnia od samotności emocjonalnej. Możesz nauczyć się tego…

Polecamy Psychoterapia we Wrocławiu.

Psychoterapeuta Wrocław
Prof. dr hab. n. med.
Donata Kurpas

Gabinet psychoterapii we Wrocławiu
Stefana Jaracza 69/1
50-305 Wrocław

Psychoterapeuta Donata Kurpas

Szkolenie w zakresie psychoterapii
2006 – ukończone studia podyplomowe Podstawy Psychoterapii – pierwsza część 4-letniego kształcenia; Uniwersytet Jagielloński, Medyczne Centrum Kształcenia Podyplomowego Uniwersytetu Jagiellońskiego
od 2007 – członek Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego, Sekcji Psychoterapii
2008 – ukończone studia podyplomowe Szczegółowe Problemy Psychoterapii – druga część 4- letniego kształcenia; Uniwersytet Jagielloński, Medyczne Centrum Kształcenia Podyplomowego Uniwersytetu Jagiellońskiego

Doświadczenie kliniczne
2005-2008 – psychoterapia treningowa w ramach grupy self (125 godzin) – Ewa Niezgoda, Kraków
od 2007 – gabinet psychoterapii indywidualnej i grupowej: pacjenci z zaburzeniami lękowymi i/lub depresyjnymi, z zaburzeniami odżywiania, terapia par.
2008 – zgrupowanie treningowe (60 godzin) – w ramach szkolenia z zakresu psychoterapii
2008 – trening interpersonalny (40 godzin) – Halina Nałęcz-Nieniewska, Warszawa
2008-2010 – psychoterapia treningowa indywidualna (98 sesji) – Katarzyna Ćwirko-Kusztan, Wrocław
2016 – staż na Oddziale Dziennym Leczenia Nerwic Kliniki Psychiatrii Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu (240 godzin)
2018 – staż na Oddziale Dziennym Psychiatrycznym (Feniks – Sosnowiec) – psychoterapia grupowa zaburzeń psychotycznych i afektywnych (120 godzin)

Zdrowe relacje

  1. Słuchaj

Słuchaj uważnie opowieści o poprzednich związkach, przyglądaj się relacjom rodzinnym i poznaj uczucia w ramach tych relacji.

  1. Odczuwaj

Wyrażaj uczucia nie tylko w związku, ale także wobec życia i innych relacji. Jeśli druga osoba potrafi mówić o swoich uczuciach i okazać je, dysponujecie materiałem potrzebnym do stworzenia dobrego związku.

  1. Daj sobie czas

Poznanie kogoś wymaga czasu. Nie zakładaj, że relacja przybierze pożądany kierunek tylko dlatego, że dobrze zapowiada się i Ty tego chcesz. Pozwól na rozwój związku i umacnianie w tempie, które jest dla niego swoiste.

  1. Odwołuj się do swojego zdrowego rozsądku

Kiedy zabrzmi dzwonek alarmowy – zatrzymaj się i posłuchaj, aby ustalić dlaczego włączył się. Po negatywnym związku pozytywna relacja może początkowo wydawać się „dziwaczna”, lepiej więc nie rozpoczynaj jej zbyt szybko. Zawsze – użyj swojego rozsądku i rozważ sytuację starając się wyłączyć filtr poprzednich złych doświadczeń.

  1. Słuchaj przyjaciół

Jeśli Twoi przyjaciele popierają Twój związek lub starają się zwrócić uwagę, że nie wygląda on najlepiej – nie lekceważ ich. Wsłuchaj się w te opinie, niech stanowią element całej układanki pozwalającej podjąć decyzję.

  1. Bądź wierny swojemu „Ja”

Jeśli czujesz się dobrze w związku – z dużym prawdopodobieństwem jest on dobry. Jeśli masz wrażenie hamowania, zamykania się, niepełnej komunikacji – zastanów się, czy ten związek jest dla Ciebie odpowiednim.

Sygnały zagrożenia i znaki ostrzegawcze

  1. To Ty jesteś problemem

Nieustannie słyszysz, że gdybyś był/a lepszy/a, bogatszy/a, ładniejszy/a, szczuplejszy/a, problem przestałby istnieć. Taki związek nie buduje i nie będzie w nim miejsca na rozwój Ciebie w relacji.

  1. Zachowania kontrolujące lub skrajna zazdrość

Jeśli Twój partner pragnie panować nad każdą chwilą Twojego życia albo jest skrajnie zazdrosny/a o wszystkich i wszystko, czemu poświęcasz czas lub uwagę – zachowaj ostrożność!

  1. Brak granic lub lekceważenie granic

Człowiek, który nie ma granic wierzy, że ma prawo robić z Tobą wszystko na co ma ochotę, ponieważ jesteś tylko jego nieodróżnialną częścią.

  1. Przemoc

Nie toleruj żadnej formy przemocy – nie można jej wytłumaczyć, usprawiedliwić, uzasadnić czy wyjaśnić. Jeśli pojawiła się przemoc – odejdź, to nie jest związek.

  1. Oszustwo i przestępczość

Nie przyzwalaj i nie uczestnicz – podejrzenia mogą paść na Ciebie. Przede wszystkim – chroń siebie.

  1. Uzależnienia

Osoba uzależniona związana jest z substancją uzależniającą, nie z Tobą. Jasne postawienie sprawy: życie bez substancji uzależniającej lub zakończenie związku – chroni Ciebie.

  1. Oszustwa/romanse i/lub destrukcyjne praktyki seksualne

Jeśli mówisz partnerowi/partnerce, że Jego/Jej zachowania i praktyki sprawiają Ci przykrość, a on mimo wszystko nie rezygnuje z nich – nie akceptuj tego zachowania, nie buduje ono związku.

  1. Lęk przed zaangażowaniem

Brak zobowiązań oraz wahanie między bliskością i oddaleniem mimo trwania związku od dłuższego czasu jest ostrzeżeniem, że być może pełne zaangażowanie nigdy nie będzie miało miejsca.

  1. Upokorzenia, zniewagi, docinki

Jeśli Twój partner/Twoja partnerka obraża Cię publicznie albo bezlitośnie obraża i upokarza – przeciwstaw się, a potem zastanów, czy trwać w tym związku.

  1. Myślenie czarno-białe

Brak szarości jest równoznaczny z brakiem przestrzeni na błędy. To droga do idealizacji, ale równie szybkiej dewaluacji, może przekładać się na niestabilność emocjonalną Twojego partnera/Twojej partnerki.

  1. Tak, ale…

Więcej usprawiedliwień niż wyjaśnień może świadczyć o braku odpowiedzialności za własne życie. Ktoś kto ma potrzebę obwiniania za wszystko innych – nie jest dobrym i stabilnym kandydatem na życiowego partnera.

  1. Podwójne węzły

Czyli sytuacje, w których każde rozwiązanie jest złe. Jeśli sprawcą podwójnych węzłów jest nieustannie Twój partner/Twoja partnerka – celem może być chaos i kontrola.

  1. Kłamstwa

Rutynowe kłamstwa, zwłaszcza, gdy są dla Ciebie źródłem trudności świadczą o braku relacji wypełnionej zaangażowaniem. Nie toleruj tego – zakończenie takiego związku będzie dla Ciebie mniej traumatycznym niż trwanie w nim.

Collins BC. Emocjonalna niedostępność. GWP 2001

Gdzie szukać ratunku?

Maja Friedrich: Moje dwie głowy https://mojedwieglowy.pl/

Przemoc – pytania i odpowiedzi: https://mojedwieglowy.pl/przemoc/pytania-i-odpowiedzi/

Przemoc emocjonalna

Twój partner/Twoja partnerka:

  1. Ciągle upokarza Cię przed innymi ludźmi
  2. Krytykuje Twoje działania w taki sposób, że czujesz, że nigdy nie robisz niczego „dobrze”
  3. Żartuje z Ciebie w sposób poniżający i dla Ciebie raniący
  4. Chce mieć kontrolę nad wszystkim, także nad Twoimi działaniami, decyzjami
  5. Stale przypomina Ci o twoich słabościach i niepowodzeniach
  6. Nie szanuje Twoich uczuć i często powtarza, że mylisz się i jesteś zbyt wrażliwy/a
  7. Okazuje Ci swoją dezaprobatę i lekceważenie
  8. Jako formę kary stosuje wstrzymanie okazywania uczuć i bliskości fizycznej
  9. Umniejsza Twoje osiągnięcia, kpi z Twoich marzeń
  10. Wbrew Twojej woli dzieli się z innymi waszymi prywatnymi sprawami i sekretami
  11. Uważa, że nie masz pojęcia co jest dla Ciebie najlepsze
  12. Wini Cię za swoje problemy, swój zły nastrój
  13. Nie potrafi śmiać się z siebie i staje się bardzo wrażliwa/y, gdy inni śmieją się i żartują z niej/niego
  14. Sprawia, że czujesz się winna/y, gdy chcesz spotkać się ze swoimi przyjaciółmi sam na sam
  15. Sprawia, że czujesz się niewystarczająco dobra/y dla niego/niej i że powinnaś/powinieneś być wdzięczna/y za tę relację
  16. Podkreśla, że to on/ona ma zawsze mieć rację, a Ty się mylisz
  17. Manipuluje stwarzając zagrożenia i od razu wskazuje Ci najlepsze rozwiązania
  18. Kontroluje Twoje wydatki
  19. Ciągle dzwoni lub wysyła wiadomości, aby sprawdzić, gdzie i z kim jesteś
  20. Oskarża Cię o rzeczy, których nie zrobiłaś/eś i sprawia, że stale musisz udowodniać swoją miłość

Kiedy pojawia się odczucie, że nie możemy być w relacji z daną osobą autentyczni i odczuwamy strach przed popełnieniem jakiegoś błędu, warto zastanowić się skąd biorą się te symptomy. Ludzie, którzy dopuszczają się przemocy emocjonalnej, starają się tak zmanipulować swoimi ofiarami, by mocniej związać je ze sobą uczuciem wdzięczności. To on/ona jest lepszy/a, Ty masz szczęście, że zdecydował/a się z Tobą być.

Źródło: https://www.powerofpositivity.com/20-warning-signs-of-an-emotionally-abusive-relationship/

Psychoterapeuta Wrocław
Prof. dr hab. n. med.
Donata Kurpas

Gabinet psychoterapii we Wrocławiu
Stefana Jaracza 69/1
50-305 Wrocław

Psychoterapeuta Donata Kurpas

Szkolenie w zakresie psychoterapii
2006 – ukończone studia podyplomowe Podstawy Psychoterapii – pierwsza część 4-letniego kształcenia; Uniwersytet Jagielloński, Medyczne Centrum Kształcenia Podyplomowego Uniwersytetu Jagiellońskiego
od 2007 – członek Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego, Sekcji Psychoterapii
2008 – ukończone studia podyplomowe Szczegółowe Problemy Psychoterapii – druga część 4- letniego kształcenia; Uniwersytet Jagielloński, Medyczne Centrum Kształcenia Podyplomowego Uniwersytetu Jagiellońskiego

Doświadczenie kliniczne
2005-2008 – psychoterapia treningowa w ramach grupy self (125 godzin) – Ewa Niezgoda, Kraków
od 2007 – gabinet psychoterapii indywidualnej i grupowej: pacjenci z zaburzeniami lękowymi i/lub depresyjnymi, z zaburzeniami odżywiania, terapia par.
2008 – zgrupowanie treningowe (60 godzin) – w ramach szkolenia z zakresu psychoterapii
2008 – trening interpersonalny (40 godzin) – Halina Nałęcz-Nieniewska, Warszawa
2008-2010 – psychoterapia treningowa indywidualna (98 sesji) – Katarzyna Ćwirko-Kusztan, Wrocław
2016 – staż na Oddziale Dziennym Leczenia Nerwic Kliniki Psychiatrii Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu (240 godzin)
2018 – staż na Oddziale Dziennym Psychiatrycznym (Feniks – Sosnowiec) – psychoterapia grupowa zaburzeń psychotycznych i afektywnych (120 godzin)

Kamienie milowe komunikacji w sytuacjach konfliktu

Stres związany z konfliktami powoduje, że często nie wiemy, jak wyjść z nich obronną ręką. Pomóc może prawidłowa komunikacja.

  1. Panowanie nad emocjami

W sytuacji zagrożenia zaczynamy się odruchowo bronić. Mając do czynienia z prowokacją, zniewagą, fizyczną lub werbalna agresją, mamy ochotę odpowiedzieć w ten sam sposób. To zaognia istniejący konflikt. Wskazówka: Trzymaj się faktów i panuj nad emocjami.

  1. Taktowna obrona

Komunikacja powinna odbywać się na neutralnym terenie, dogodnym dla obu stron. Pamiętaj o własnych opiniach, ale zaakceptuj też, że inni mają prawo do swojego zdania.

Wskazówka: Podejdź do sprawy konstruktywnie, jasno przedstaw własne stanowisko, okazuj szacunek rozmówcy.

  1. Mediacja – na nią nigdy nie jest za późno

Gdy negocjacje i komunikacja stają się niemożliwe – skorzystaj z pomocy osoby trzeciej. Mediator z założenia nie zajmuje żadnego stanowiska, spojrzy na zdarzenia z nowej perspektywy.

Wskazówka: Mediator nie może być związany z żadną ze stron, wówczas strony zadadzą sobie właściwe pytania, rozwiną w sobie poczucie odpowiedzialności i znajdą rozwiązanie konfliktu.

Czytaj także: psychoterapia

Typ osobowości A

Rozważ poniższe stwierdzenia, przyznając sobie odpowiednio punkty od 0 do 6 według skali: to do mnie pasuje = 6 pkt., trudno powiedzieć = 3 pkt., to do mnie nie pasuje = 0 pkt.

  • Zawsze się spieszę.
  • Szybko chodzę.
  • Współzawodniczę.
  • Poświęcam się bez reszty temu, co właśnie robię.
  • Poza pracą mam tylko nieliczne zainteresowania lub nie mam żadnych.
  • Ukrywam uczucia.
  • Szybko mówię.
  • Staram się wykonać kilka czynności równocześnie.
  • Dużo wymagam od siebie i innych.
  • Kończę za ludzi ich wypowiedzi.
  • Mówię przekonująco.
  • Zależy mi na uznaniu otoczenia.
  • Jem szybko.
  • Jestem ambitny.
  • Nie mogę się doczekać kolejnego zadania.

Wynik, który można uzyskać w powyższym teście mieści się od 0 do 96 pkt. Im masz więcej punktów, tym bliżej Ci do typu osobowości A. W ćwiczeniu istotne jest uzyskanie samej świadomość bliskości z tym typem osobowości – umożliwia to rozważenie zmiany.

Charakterystyka osób o typie osobowości A

Osoby o typie osobowości A są skore do rywalizacji, nastawione na osiąganie wysokich efektów działań, wszędzie się spieszą i chcą osiągnąć jak najwięcej w możliwe krótkim czasie. Zdarza się, że osoby te bywają agresywne i skłonne do krytykowania innych. Charakterystyczne jest, że wykonują po kilka czynności równocześnie. Sytuacje kryzysowe wywołują u nich wrogie reakcje. Za wszelkie niepowodzenia chętnie winią innych, a zasługi przypisują sobie. Niezwykle często karmią się konfliktem z innymi, uwielbiają zwycięstwo za wszelką cenę. Ich zaletami są: silna motywacja, duża sprawność umysłowa, a także charyzma. Potrafią osiągnąć rzeczy niemożliwe. To nie przynależność do typu osobowości A determinuje rozwój chorób, ale odczuwanie emocji, takich jak: gniew, wrogość i nienawiść, z którymi dana osoba nie potrafi sobie poradzić w sposób adaptacyjny. Nasilone emocje, nie wyrażone w konstruktywny sposób – są początkiem zmian fizjologicznych prowadzących do zaburzeń somatycznych.

Stres a zaburzenia zdrowotne

Chroniczny stres daje o sobie znać w funkcjonowaniu poszczególnych układów naszego organizmu. Poniżej przedstawiono wybrane zaburzenia.

Układ krążenia:

  • przyspieszenie lub zwolnienie akcji serca,
  • inne zaburzenia rytmu serca,
  • skurcz naczyń krwionośnych,
  • bóle głowy (migreny),
  • zmiany w ukrwieniu kończyn,
  • nadmierne pocenie,
  • zwiększenie ciśnienia tętniczego krwi,
  • zaczerwienienie lub zblednięcie,
  • omdlenia.

Układ pokarmowy:

  • pieczenie w przełyku,
  • nadmierne ślinienie,
  • wysychanie śluzówki,
  • nudności,
  • wymioty,
  • wzdęcia,
  • biegunki.

Układ oddechowy:

  • duszności,
  • objawy przypominające astmę oskrzelową,
  • objawy przypominające katar sienny,
  • napadowa hiperwentylacja.

Skóra:

  • świąd skóry,
  • rumieńce,
  • wypryski,
  • wypadanie włosów,
  • siwienie.

Narządy ruchu i równowagi:

  • mrowienie,
  • drętwienie,
  • drżenie mięśniowe,
  • zaburzenie równowagi (zawroty głowy),
  • nadwrażliwość na dotyk,
  • nerwobóle.

Układ moczowo-płciowy:

  • trudności w oddawaniu moczu lub nietrzymanie moczu,
  • zaburzenie erekcji i ejakulacji,
  • stany napięcia przedmiesiączkowego,
  • zaburzenia menstruacji.

Psychoterapeuta Wrocław
Prof. dr hab. n. med.
Donata Kurpas

Gabinet psychoterapii we Wrocławiu
Stefana Jaracza 69/1
50-305 Wrocław

Psychoterapeuta Donata Kurpas

Szkolenie w zakresie psychoterapii
2006 – ukończone studia podyplomowe Podstawy Psychoterapii – pierwsza część 4-letniego kształcenia; Uniwersytet Jagielloński, Medyczne Centrum Kształcenia Podyplomowego Uniwersytetu Jagiellońskiego
od 2007 – członek Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego, Sekcji Psychoterapii
2008 – ukończone studia podyplomowe Szczegółowe Problemy Psychoterapii – druga część 4- letniego kształcenia; Uniwersytet Jagielloński, Medyczne Centrum Kształcenia Podyplomowego Uniwersytetu Jagiellońskiego

Doświadczenie kliniczne
2005-2008 – psychoterapia treningowa w ramach grupy self (125 godzin) – Ewa Niezgoda, Kraków
od 2007 – gabinet psychoterapii indywidualnej i grupowej: pacjenci z zaburzeniami lękowymi i/lub depresyjnymi, z zaburzeniami odżywiania, terapia par.
2008 – zgrupowanie treningowe (60 godzin) – w ramach szkolenia z zakresu psychoterapii
2008 – trening interpersonalny (40 godzin) – Halina Nałęcz-Nieniewska, Warszawa
2008-2010 – psychoterapia treningowa indywidualna (98 sesji) – Katarzyna Ćwirko-Kusztan, Wrocław
2016 – staż na Oddziale Dziennym Leczenia Nerwic Kliniki Psychiatrii Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu (240 godzin)
2018 – staż na Oddziale Dziennym Psychiatrycznym (Feniks – Sosnowiec) – psychoterapia grupowa zaburzeń psychotycznych i afektywnych (120 godzin)

Rozwiązywanie konfliktów

METODA BEZ PORAŻEK w 6 krokach

  1. Rozpoznaj konflikt i nazwij go – jest to faza pierwsza i decydująca, należy dokładnie określić konflikt, który trzeba wspólnie rozwiązać. Uczucia i niezaspokojone pragnienia powinny być wyrażane. Strony wypowiadają się w pierwszej osobie („Ja”). Pamiętamy o okazywaniu szacunku drugiej stronie. Komunikat powinien być jasny. Na przykład Chciałbym, abyśmy razem podjęli poszukiwanie takiego rozwiązania, dzięki któremu wszystkie potrzeby zostaną zaspokojone i w którym nie będzie pokonanych.
  2. Poszukaj potencjalnego rozwiązania – kluczem do tego etapu jest poszukiwanie maksymalnie dużej liczby potencjalnych rozwiązań. Należy zaproponować, aby poszukiwania rozwiązania toczyły się wspólnie. Nie należy oceniać żadnego pomysłu, wyrokować, wyrażać lekceważenia. Nie okazujemy na tym etapie, że któraś z propozycji jest nie do przyjęcia. Tak długo przyjmujemy różne propozycje, jak długo są komunikowane.
  3. Krytycznie oceń propozycje rozwiązań – na tym etapie oceniamy zgłoszone propozycje i dokładnie dookreślamy, co odczuwamyNa przykład Tego nie mógłbym zaakceptować – jest sprzeczne z moimi najważniejszymi celami. To zaspokoi moje potrzeby.
  4. Zdecyduj się na najlepsze rozwiązanie – na tym etapie rozważanie dalszych propozycji prowadzimy w odniesieniu do odczuć obu stron – sprawdzamy to pytaniem Czy zgadzacie się z danym rozwiązaniem? Jeśli rozwiązanie składa się z kilku etapów – warto je zapisać, aby nie zostały zapomniane. Należy się upewnić, czy zostało dobrze zrozumiane oraz jakie działania i komu zostały przydzielone.
  5. Zrealizuj powzięte decyzje – gdy już rozwiązanie zostało przyjęte, należy dokładnie rozpracować szczegóły oraz ustalić kto, co, kiedy wykona, jak również od kiedy rozpoczynamy działanie.
  6. Oceń krytycznie z perspektywy czasu – nie wszystkie rozwiązania okazują się konstruktywnymi z perspektywy czasu. Warto wówczas wrócić do kroku 4. po upływie pewnego czasu i zdobyciu nowych doświadczeń.

Jak rozwiązywać konflikty?

Powyższa metoda wymaga współdziałania wszystkich zaangażowanych w rozwiązanie problemu. Warunkiem jej powodzenia jest dobra komunikacja interpersonalna z aktywnym słuchaniem oraz komunikowaniem o własnych potrzebach i przeżyciach. Podczas pierwszych „kroków” mogą wystąpić silne emocje zarówno po jednej, jak i drugiej stronie. Aktywne słuchanie sprzyja wyrażaniu emocji i obniżaniu napięcia. Wypowiedzi „Ja” dookreślają istnienie potrzeb, życzeń i uczuć po obu stronach konfliktu. Metoda ta nie wymaga wielu wzmocnień. Gdy obie strony zgodzą się na wspólnie wypracowane rozwiązanie, na ogół wykonują to, co postanowiono.

Psychoterapeuta Wrocław
Prof. dr hab. n. med.
Donata Kurpas

Gabinet psychoterapii we Wrocławiu
Stefana Jaracza 69/1
50-305 Wrocław

Psychoterapeuta Donata Kurpas

Szkolenie w zakresie psychoterapii
2006 – ukończone studia podyplomowe Podstawy Psychoterapii – pierwsza część 4-letniego kształcenia; Uniwersytet Jagielloński, Medyczne Centrum Kształcenia Podyplomowego Uniwersytetu Jagiellońskiego
od 2007 – członek Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego, Sekcji Psychoterapii
2008 – ukończone studia podyplomowe Szczegółowe Problemy Psychoterapii – druga część 4- letniego kształcenia; Uniwersytet Jagielloński, Medyczne Centrum Kształcenia Podyplomowego Uniwersytetu Jagiellońskiego

Doświadczenie kliniczne
2005-2008 – psychoterapia treningowa w ramach grupy self (125 godzin) – Ewa Niezgoda, Kraków
od 2007 – gabinet psychoterapii indywidualnej i grupowej: pacjenci z zaburzeniami lękowymi i/lub depresyjnymi, z zaburzeniami odżywiania, terapia par.
2008 – zgrupowanie treningowe (60 godzin) – w ramach szkolenia z zakresu psychoterapii
2008 – trening interpersonalny (40 godzin) – Halina Nałęcz-Nieniewska, Warszawa
2008-2010 – psychoterapia treningowa indywidualna (98 sesji) – Katarzyna Ćwirko-Kusztan, Wrocław
2016 – staż na Oddziale Dziennym Leczenia Nerwic Kliniki Psychiatrii Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu (240 godzin)
2018 – staż na Oddziale Dziennym Psychiatrycznym (Feniks – Sosnowiec) – psychoterapia grupowa zaburzeń psychotycznych i afektywnych (120 godzin)